Borgerhoff & Lamberigts gebruikt cookies om uw surfervaring beter te maken.
Akkoord

Waar ben je naar op zoek?

Meester Vermassen legt uit: wat is nu eigenlijk een psychopaat?

De daden van seriemoordenaar Renaud Hardy zijn sadistisch en onmenselijk. Daar twijfelt niemand aan. Maar maakt hem dat per definitie een psychopaat? Wat is nu juist een psychopaat en wat zijn de typische kenmerken ervan. Meester Jef Vermassen legt dit haarfijn uit in zijn laatste boek 'Meester, ik heb geen tranen meer'.

De psychopaat: onze onbetrouwbaarste medemens

Burgers die als benadeelde betrokken zijn bij een crimineel feit, komen met een duidelijk verwachtingspatroon naar het proces. Ze hopen een antwoord te krijgen op twee cruciale vragen. Die spitsen zich enerzijds toe op de feiten zelf en anderzijds op het motief van de dader. Wat is er precies gebeurd? Wat heeft het slachtoffer meegemaakt tijdens die laatste levensmomenten? En wat heeft de dader bezield om te doen wat hij gedaan heeft?

Als dat dubbele verwachtingspatroon wordt ingewilligd, vinden ze uiteindelijk wat rust. Dat wordt dan de start van hun verwerkingsproces. Helaas blijven zeker de laatste jaren die vragen tijdens het proces regelmatig totaal onbeantwoord. De houding die de dader aanneemt, is in dat geval bijzonder aanstootgevend en kwetsend. Het gebeurt dat de slachtoffers op totale onwil stuiten. Lichtzinnig en zonder enig schuldinzicht bagatelliseert dergelijke dader wat hij heeft aangericht. Hij minimaliseert zijn verantwoordelijkheid of tracht die zelfs integraal door te schuiven in de richting van zijn slachtoffer. Op luchtige toon vertelt hij over de feiten, alsof het gaat om een verwaarloosbaar fait divers. Iets wat eigenlijk de moeite niet loont om erbij stil te staan.

Er zijn er ook die het zwijgrecht als afweerschild gebruiken. Wat er gebeurd is, blijft hun persoonlijke geheim. Dat zorgvuldig bewaren bevestigt hun machtspositie. Die willen ze uiteraard niet kwijtraken. Op die manier proberen ze het proces naar hun hand te zetten. Manipulatie van het laagste niveau, zou je het kunnen noemen.  

Nog anderen gebruiken het zogenaamde geheugenverlies als wapen. Achter de gaten in hun geheugen verschuilen ze zich om geen uitleg te moeten geven. Wie niets zegt, kan zich ook niet verspreken. Door geen enkel detail prijs te geven, hopen ze hun imago gaaf te houden. Zo kunnen ze de gruwel van de feiten afdekken. Hun eigen versie smukken ze op met leugens, waardoor ze een betere indruk willen wekken. Wie weet kan dit de strafmaat doen dalen?

Zo gebruikt elk zijn eigen verdedigingsstrategie. Het zijn allemaal varianten van eenzelfde doelstelling. De touwtjes in handen houden, iedereen om de tuin leiden en er beter uitkomen door een opgesmukt verhaal op te dissen. Allemaal strategieën waarvan psychopaten zich zo graag bedienen, maar waardoor slachtoffers de gordijnen worden ingejaagd. Zo mist het proces ook zijn doel. De waarheidsvinding wordt geweld aangedaan en de slachtoffers keren ontgoocheld naar huis terug. Het werd een maat voor niets. Het was een kans die werd verkeken. Met spijt in het hart stel ik vast dat vooral de laatste jaren heel wat processen op een sisser uitdraaien. Telkens opnieuw ligt in dat geval de hoofdoorzaak bij de dader, die door psychiaters als psychopaat wordt omschreven. En dat is er inderdaad aan te merken. Vandaar de vraag die zich stelt: wat is nu juist een psychopaat en wat zijn de typische kenmerken ervan?

Een meesterwerk over slachtoffers

Na zijn bestseller 'Moordenaars en hun motieven' richt Jef Vermassen zich deze keer niet op daders maar op slachtoffers. Hij roept de lezer op om oog te hebben voor de omgang met slachtoffers. Het is een uitvoerig pleidooi om naar hen te luisteren en ons te informeren.
Lees de eerste hoofdstukken van dit meesterwerk

Bestaan er dan toch buitenaardse wezens?

Sommige mensen zijn zo extreem anders dan de anderen, dat je je vertwijfeld afvraagt of ze misschien afkomstig zijn van een andere planeet. Wie van nabij met hen te maken krijgt, zou wel willen dat het zo was. In dat geval zou je die vreemdsoortige buitenaardse wezens tenminste kunnen terugsturen naar hun planeet van herkomst. Het zou een hele geruststelling zijn voor de toekomst. Nu blijven ze integendeel een onophoudelijk dreigend gevaar. Zelfs gevangenismuren kunnen sommigen van hen niet weerhouden. Van daaruit regisseren ze steeds nieuwe misdrijven. Want ze kunnen het niet laten de zwakke kanten van hun medemensen uit te buiten. Het lijkt wel een sport te zijn, maar dan wel zonder enige sportiviteit.  

Deze merkwaardige soort medemensen, nog beter gezegd tegenmensen, noemt men psychopaten of ook wel sociopaten. Het is een term die de laatste jaren steeds meer opduikt. Mensen kleven graag etiketten, zelfs al weten ze niet precies wat de juiste inhoud is van dergelijke etikettering. Dit geldt ook voor de benaming ‘psychopathie’. Daarmee wordt al te kwistig omgesprongen. Zodra men bij iemand een of meer typische kenmerken van deze persoonlijkheidsstoornis meent te ontdekken, is het oordeel vlug geveld. Op die manier werd deze term een containerbegrip en een vage verzamelnaam. Het is alvast een gemakkelijke manier om op ondoordachte en ongenuanceerde manier mensen te classificeren en te declasseren. Zo worden ze ten onrechte gestigmatiseerd en uitgerangeerd. Laten we vooral niet vergeten dat ieder van ons wel een of ander psychopathisch trekje heeft. Laten we dus maar voorzichtig zijn in ons oordeel.

"Met spijt in het hart stel ik vast dat vooral de laatste jaren heel wat processen op een sisser uitdraaien. Telkens opnieuw ligt in dat geval de hoofdoorzaak bij de dader, die door psychiaters als psychopaat wordt omschreven."

Jef Vermassen

Verre van geliefd, maar wel erg gevreesd

Dit alles neemt natuurlijk niet weg dat onze samenleving een vrij hoog percentage aan sociopaten telt. Een groot gedeelte van hen is behendig genoeg om te vermijden dat ze ooit met justitie in aanraking zouden komen. Sommigen weten het zelfs ver te schoppen. Ze hebben het voordeel in een maatschappelijke positie terecht te komen die hen veel macht en aanzien verschaft. Dus hoeven ze hun toevlucht niet te nemen tot crimineel gedrag. We kennen ze allemaal, dat soort nietsontziende doorzetters. Meedogenloos bouwen ze hun carrière op ten koste van de anderen. Ze gaan over lijken, figuurlijk, maar indien nodig ook letterlijk. Ze zijn verre van geliefd, maar wel erg gevreesd. Ze zijn kil en gevoelloos. Alle middelen zijn goed om hun doel te bereiken. Begrip moet je van hen niet verwachten. Je bent best op je hoede voor de dolk in de rug of de trap op je tenen.

Sommigen zijn zo glad als een paling. Ze zijn joviaal en innemend. Anderen gedragen zich dan weer als bikkelharde despoten. Ook al hebben ze verschillende gezichten, enkele basiskenmerken hebben ze allen gemeen. Ze bezitten een ongebreidelde machtsdrang en een uitgesproken egocentrisme.  

Deze zelfverzekerde en zelfgekroonde zonnekoningen vind je terug in heel wat sleutelposities. Vooral in functies waar prestige, macht en geld mee gemoeid zijn, voelen ze zich het meest in hun sas. Het kunnen zowel gewiekste zakenlui zijn als staalharde politici. In alle rangen en standen kom je er wel eentje tegen. Niet alleen onder het uniform van de militair, de politieman of cipier, maar ook onder de toga van de professor, de magistraat of de advocaat kan een nietsontziende sociopaat schuilgaan. Ze lijken ongenaakbaar. Ze hebben het grote voordeel dat ze aan de goede kant van de maatschappij kunnen opereren. Daardoor kunnen ze zich de luxe veroorloven zich op hautaine wijze te distantiëren van de criminele psychopaat. Die is nochtans in wezen hun gelijke, maar kende helaas iets minder geluk bij de opbouw van zijn carrière. Toch kan het nu en dan ook eens mislopen met die kraaknette heren. Al te lang hebben ze boven alle verdenking gestaan. Maar zelfs kameleons moeten soms kleur bekennen en niet alle haaien slagen erin steeds opnieuw door de mazen van het net te glippen

Anderen kochten ook